Je smartwatch meldt dat je vannacht weinig diepe slaap had. Een sensor onder je matras geeft juist een prima slaapscore. Welke meting klopt?
Een nieuwe studie in het wetenschappelijke tijdschrift SLEEP geeft een belangrijk antwoord: slaaptrackers kunnen dezelfde begrippen gebruiken, maar daarmee nog niet hetzelfde meten. Vooral schattingen van slaapfasen en nachtelijke onderbrekingen verschillen sterk tussen apparaten. Slaapduur en slaaptiming zijn beter vergelijkbaar, maar ook die cijfers vragen om context.
Wat meet een slaaptracker eigenlijk?
Een slaaptracker registreert slaap niet op dezelfde manier als een uitgebreid slaaponderzoek in een laboratorium. Bij polysomnografie worden onder meer hersenactiviteit, oogbewegingen en spierspanning gemeten. Op basis daarvan kunnen onderzoekers slaapstadia onderscheiden.
Een smartwatch, ring of sensor onder het matras werkt anders. Zo’n apparaat gebruikt bijvoorbeeld beweging, hartslag of ademhaling. Een algoritme vertaalt deze signalen vervolgens naar begrippen als lichte slaap, diepe slaap, REM-slaap en wakker zijn.
De uitkomst is dus een berekende schatting. Dat maakt slaaptrackers niet waardeloos, maar wel anders dan een medische slaapmeting.
Wat onderzochten de wetenschappers?
Onderzoekers volgden 74 oudere volwassenen, onder wie 20 mensen met dementie. Tijdens in totaal 752 nachten thuis werden vier meetmethoden gelijktijdig gebruikt:
- een onderzoeksapparaat voor actigrafie;
- een consumentensmartwatch;
- een consumentensensor onder het matras;
- een slaapdagboek.
Daarna ondergingen de deelnemers één nacht polysomnografie in een slaaplaboratorium.
Doordat de apparaten op hetzelfde moment en bij dezelfde personen werden gebruikt, konden de onderzoekers nauwkeurig vergelijken of gelijknamige slaapmaten ook werkelijk overeenkwamen.
Welke slaapgegevens kwamen het beste overeen?
Slaapduur en slaaptiming bleken het meest overdraagbaar tussen apparaten. Denk aan het tijdstip waarop iemand ging slapen, het moment van ontwaken en de geschatte duur van de slaap.
Zelfs bij deze maten waren de verbanden meestal niet sterk, maar ze waren duidelijk beter dan bij andere slaapgegevens.
Voor de meeste metingen waren de verbanden tussen apparaten per afzonderlijke nacht zwak. Dat gold onder meer voor slaapcontinuïteit en de hoeveelheid tijd in verschillende slaapstadia. Apparaten konden de totale slaaptijd en slaapefficiëntie overschatten, terwijl wakker liggen na het inslapen juist werd onderschat.
De hoeveelheid diepe slaap of REM-slaap van het ene apparaat kan daarom niet zonder meer worden vergeleken met dezelfde term in een andere app.
Waarom zijn meerdere nachten belangrijker dan één nacht?
Een losse nacht is gevoelig voor meetfouten én voor natuurlijke schommelingen. De onderzoekers bekeken daarom hoeveel nachten nodig waren om een stabieler beeld van een persoon te krijgen.
Bij 71 procent van de onderzochte slaapmaten werd binnen zeven nachten een acceptabele betrouwbaarheid bereikt. Hoeveel nachten precies nodig waren, verschilde echter per slaapmaat, apparaat en deelnemersgroep.
De praktische les is helder: kijk liever naar een patroon over een week of langer dan naar één opvallende score. Een melding over weinig diepe slaap na één nacht is geen reden om direct te concluderen dat er iets mis is.
Kan een slaapscore vertellen of je goed hebt geslapen?
Een slaapscore kan helpen om veranderingen te signaleren, maar is geen objectief rapportcijfer voor je gezondheid. Fabrikanten combineren verschillende metingen in hun eigen algoritme. Die berekeningen zijn niet altijd openbaar en kunnen per apparaat verschillen.
Een score is daarom vooral bruikbaar binnen hetzelfde systeem. Je kunt bijvoorbeeld onderzoeken of je slaapduur of slaaptiming verandert wanneer je later naar bed gaat, alcohol drinkt of meer regelmaat aanbrengt.
Vergelijkingen tussen verschillende merken of algoritmen zijn veel minder betrouwbaar. Een score van 80 op het ene apparaat hoeft niet hetzelfde te betekenen als een score van 80 op een ander apparaat.
Wanneer helpt een slaaptracker wel?
Slaaptechnologie kan waardevol zijn wanneer je haar gebruikt als hulpmiddel om patronen te herkennen. De volgende aanpak voorkomt dat losse cijfers te veel gewicht krijgen:
- Volg trends over meerdere nachten of weken.
- Gebruik bij voorkeur steeds hetzelfde apparaat.
- Kijk vooral naar slaapduur, bedtijd en opstaantijd.
- Combineer de data met hoe uitgerust en alert je je overdag voelt.
- Behandel schattingen van diepe slaap en REM-slaap voorzichtig.
- Laat een tracker geen medische diagnose stellen.
Blijven vermoeidheid, luid snurken, ademstops, ernstige slaperigheid of langdurige slaapproblemen bestaan, dan is professionele beoordeling belangrijker dan de score van een consumentenapparaat.
Wat zijn de beperkingen van het onderzoek?
De studie onderzocht een relatief kleine en specifieke groep oudere volwassenen. Bovendien werden slechts twee consumentensystemen getest: een smartwatch en een sensor onder het matras. De resultaten vormen daarom geen ranglijst van alle beschikbare slaaptrackers.
Ook vond de vergelijking met polysomnografie tijdens één laboratoriumnacht plaats. De conclusies laten vooral zien dat gelijknamige gegevens uit verschillende apparaten niet automatisch uitwisselbaar zijn. Ze bewijzen niet dat iedere slaaptracker in elke situatie onnauwkeurig is.
De belangrijkste conclusie
Een slaaptracker meet geen onbetwistbare waarheid over je nacht, maar maakt een apparaatafhankelijke schatting. Slaapduur en slaaptiming bieden doorgaans de bruikbaarste aanknopingspunten. Gegevens over diepe slaap, REM-slaap en nachtelijk wakker liggen verdienen meer terughoudendheid.
Gebruik de technologie daarom als een kompas voor patronen, niet als een keurmeester van iedere afzonderlijke nacht.
Bronnen
Ravindran, K.K.G. et al. (2026). Are different consumer sleep technologies measuring the same essential aspects of sleep? SLEEP. Gepubliceerd op 22 augustus 2026.
https://doi.org/10.1093/sleep/zsag231
https://academic.oup.com/sleep/advance-article-abstract/doi/10.1093/sleep/zsag231/8768678
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42631708
Doe de slaaptest
Wil je weten hoe het met jouw slaap gesteld is? Vul dan onze slaaptest in en ontdek waar voor jou de meeste winst te behalen is.