We zeggen vaak: “Je moet gewoon wat meer slapen.” En meestal klopt dat ook, zeker bij mensen die structureel te weinig slaap krijgen. Maar nieuw onderzoek laat zien dat het verhaal niet zo simpel is als: meer slaap is altijd beter.
Een studie in Alzheimer’s & Dementia vond bij oudere volwassenen een verband tussen langere slaapduur en hogere waarden van p-tau181, een bloedmarker die samenhangt met Alzheimer-processen in het brein. Belangrijk: dit bewijst niet dat lang slapen Alzheimer veroorzaakt. Het suggereert vooral dat opvallend lang slapen soms een signaal kan zijn om slaapkwaliteit en hersengezondheid serieuzer te bekijken.
Wat onderzocht de studie?
Onderzoekers analyseerden gegevens van 2.410 deelnemers uit de Framingham Heart Study. De gemiddelde leeftijd was ongeveer 70 jaar. Zij keken naar zelfgerapporteerde slaapduur en verschillende bloedmarkers die in verband worden gebracht met neurodegeneratie.
De meest opvallende bevinding ging over p-tau181. Dat is een vorm van tau-eiwit die wordt gebruikt in onderzoek naar Alzheimer-gerelateerde veranderingen. De onderzoekers zagen geen simpele rechte lijn tussen slaapduur en deze biomarker. Het verband werd vooral zichtbaar bij langere slaapduur, vanaf ongeveer 8,5 uur per nacht, en leek sterker bij 10 uur of meer.
Betekent lang slapen dat er iets mis is?
Niet automatisch. Dat is een belangrijke nuance.
Sommige mensen hebben van nature wat meer slaap nodig. Ook herstel na ziekte, zware belasting, stress, medicatie, slaaptekort of een verstoord ritme kunnen tijdelijk tot langere slaap leiden. Deze studie zegt dus niet dat iedereen die 9 uur slaapt zich zorgen moet maken.
Wat de studie wel laat zien: als iemand, zeker op latere leeftijd, structureel veel langer gaat slapen dan voorheen, kan dat waardevolle informatie zijn. Niet als diagnose, maar als aanleiding om breder te kijken naar slaapkwaliteit, stemming, lichamelijke gezondheid, ademhaling tijdens de nacht en dagelijks functioneren.
Waarom “meer slaap” niet altijd hetzelfde is als “betere slaap”
Slaapduur is maar één onderdeel van gezonde slaap. Minstens zo belangrijk zijn regelmaat, diepte, herstelwaarde en hoe iemand zich overdag voelt.
Iemand kan 9 of 10 uur in bed liggen en toch niet goed herstellen, bijvoorbeeld door vaak wakker worden, slaapapneu, pijn, piekeren, onrustige benen of een verstoord dag-nachtritme. In dat geval is de lange slaapduur misschien niet het probleem zelf, maar een aanwijzing dat de slaap niet efficiënt of herstellend genoeg is.
De praktische boodschap is daarom niet: slaap korter. De boodschap is: kijk naar het patroon.
Wat maakt dit onderzoek relevant voor de praktijk?
Voor slaapcoaches, zorgprofessionals en iedereen die met slaap bezig is, is dit een nuttige reminder. We moeten niet alleen vragen: “Slaap je genoeg?” maar ook: “Is je slaap veranderd?” en “Word je uitgerust wakker?”
Een plotselinge of langdurige toename van slaapbehoefte verdient aandacht, zeker als die samengaat met geheugenklachten, somberheid, vermoeidheid overdag, snurken, ademstops, minder initiatief of lichamelijke achteruitgang.
Dat betekent niet dat er direct iets ernstigs aan de hand is. Het betekent wel dat slaap een ingang kan zijn om gezondheid eerder en zorgvuldiger bespreekbaar te maken.
Praktische inzichten
Let niet alleen op het aantal uren slaap, maar ook op veranderingen in je normale patroon.
Lang slapen is niet per definitie ongezond, maar structureel 9 tot 10 uur of meer slapen en toch moe blijven kan een signaal zijn om verder te kijken.
Dwing jezelf niet om minder te slapen op basis van één onderzoek. Slaapbehoefte verschilt per persoon en context.
Kijk naar slaapkwaliteit: word je vaak wakker, snurk je, ben je overdag slaperig, of heb je moeite om op gang te komen?
Bespreek duidelijke veranderingen in slaapduur of functioneren met een arts of deskundige, zeker op latere leeftijd.
Bronvermelding
Onderliggende studie:
Young VM, Wiedner C, Baril A-A, Pase MP, Ruiz A, Salardini A, Frei CR, Kautz T, Bernal R, Yiallourou S, Cribb L, Beiser A, Teixeira AL, Himali JJ, Seshadri S. “Non-linear associations between sleep duration and plasma p-tau181 in the Framingham Heart Study.” Alzheimer’s & Dementia, 2026.
https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/alz.71499
Universiteitssamenvatting:
UT Health San Antonio, “UT Health San Antonio study links sleeping long hours with higher levels of an Alzheimer’s-related protein”, 16 juli 2026.
https://news.uthscsa.edu/ut-health-san-antonio-study-links-sleeping-long-hours-with-higher-levels-of-an-alzheimers-related-protein-2/
Doe de slaaptest
Wil je weten hoe het met jouw slaap gesteld is? Vul dan onze slaaptest in en ontdek waar voor jou de meeste winst te behalen is.