Obstructieve slaapapneu heeft niet iedere nacht precies dezelfde ernst. Bij de ene nacht kunnen relatief weinig ademstops optreden, terwijl de ademhaling een volgende nacht veel sterker verstoord raakt. Nieuw onderzoek laat zien dat juist deze nacht-tot-nachtvariatie mogelijk belangrijke informatie bevat over de lichamelijke gezondheid.
De hoofdboodschap: bij slaapapneu telt niet alleen het gemiddelde aantal ademstops, maar mogelijk ook hoeveel dit aantal tussen nachten schommelt. Eén slaapmeting geeft daarom niet altijd het volledige beeld.
Kan slaapapneu per nacht verschillen?
Bij obstructieve slaapapneu wordt de bovenste luchtweg tijdens de slaap herhaaldelijk gedeeltelijk of volledig afgesloten. Hierdoor ontstaan ademstops en oppervlakkige ademhaling. De ernst wordt meestal uitgedrukt met de apneu-hypopneu-index, oftewel het gemiddelde aantal ademhalingsproblemen per uur slaap.
Die index is echter geen vast persoonlijk getal. Factoren zoals slaaphouding, alcoholgebruik, neusverstopping, slaapfase en de hoeveelheid tijd die iemand op de rug doorbrengt, kunnen van nacht tot nacht verschillen.
Daardoor kan iemand tijdens één meetnacht in een andere ernstcategorie vallen dan tijdens een volgende nacht. Dat maakt een eenmalige slaapmeting waardevol, maar niet altijd volledig representatief.
Wat onderzocht de nieuwe studie?
Onderzoekers van onder meer Flinders University analyseerden gegevens van 3.159 volwassenen die thuis een gevalideerde sensor onder hun matras gebruikten. Deze sensor registreerde gedurende maximaal zes maanden onder andere de ademhaling en het geschatte aantal apneus en hypopneus.
De deelnemers leverden gemiddeld 109 nachten met bruikbare slaapgegevens aan. Hun gemiddelde leeftijd was 49 jaar en 19 procent was vrouw. Daarnaast rapporteerden zij welke hart- en vaatziekten eerder door een arts waren vastgesteld.
De onderzoekers keken niet alleen naar de gemiddelde ernst van slaapapneu, maar ook naar de schommelingen tussen afzonderlijke nachten.
Meer schommelingen, vaker hart- en vaatproblemen
Van de deelnemers rapporteerden 142 mensen, oftewel 4,5 procent, een eerder vastgestelde niet-fatale cardiovasculaire of cerebrovasculaire aandoening. Hieronder vielen onder meer een hartinfarct, beroerte, angina pectoris, coronaire hartziekte en hartfalen.
Deelnemers met een hoge nacht-tot-nachtvariatie in hun apneu-hypopneu-index hadden 34 procent hogere odds op zo’n aandoening dan deelnemers met weinig variatie. Dit verband bleef zichtbaar nadat de onderzoekers rekening hielden met de gemiddelde ernst van slaapapneu en verschillende andere factoren, waaronder leeftijd, geslacht, BMI, roken en alcoholgebruik.
Dat betekent niet dat de schommelingen de hart- en vaatproblemen veroorzaakten. Het onderzoek laat een samenhang zien, geen oorzaak-gevolgrelatie. Wel suggereert het dat variatie tussen nachten aanvullende gezondheidsinformatie kan bevatten die in een gemiddelde waarde verloren gaat.
Waarom is één meetnacht soms onvoldoende?
Een klassieke slaapregistratie biedt een gedetailleerd beeld van één specifieke nacht. Maar wanneer de ernst van slaapapneu sterk wisselt, kan die nacht toevallig relatief gunstig of juist ongunstig zijn.
Dat is vooral relevant wanneer klachten en meetuitslag niet goed bij elkaar lijken te passen. Iemand kan bijvoorbeeld luid snurken, ademstops hebben volgens de partner en overdag sterk vermoeid zijn, terwijl een eenmalige meting weinig afwijkingen laat zien.
Deze studie bewijst niet dat iedereen meerdere nachten moet worden onderzocht. De bevindingen ondersteunen wel het belang van nacht-tot-nachtvariatie als aandachtspunt bij onderzoek naar slaapapneu. Wanneer klachten blijven bestaan, kan met een arts of slaapprofessional worden besproken of aanvullende of herhaalde meting passend is.
Wat zegt een thuissensor wel en niet?
De gebruikte sensor was gevalideerd voor het herkennen van slaap en ademhalingsproblemen, maar een slaaptracker of sensor stelt op zichzelf geen medische diagnose. Bovendien kon het apparaat geen onderscheid maken tussen obstructieve en centrale ademstops.
Ook bestond de onderzoeksgroep uit mensen die zelf een sensor hadden aangeschaft. De deelnemers waren voornamelijk man en kwamen grotendeels uit de Verenigde Staten. De hart- en vaatdiagnoses werden via vragenlijsten gerapporteerd en niet opnieuw door de onderzoekers gecontroleerd.
De resultaten zijn daardoor niet automatisch toepasbaar op iedere persoon met mogelijke slaapapneu.
Wat betekent dit in de praktijk?
- Beschouw de ernst van slaapapneu niet als een waarde die iedere nacht gelijk blijft.
- Leg aanhoudend snurken, waargenomen ademstops, niet-verkwikkende slaap en sterke slaperigheid overdag serieus voor aan een arts.
- Trek geen definitieve conclusie uit één consumentenmeting of één opvallende nacht.
- Bespreek bij een verschil tussen klachten en meetuitslag of onderzoek over meerdere nachten zinvol kan zijn.
- Zie slaapmetingen als onderdeel van een bredere beoordeling, samen met klachten, medische voorgeschiedenis en professioneel onderzoek.
Waarom dit onderzoek ertoe doet
Slaapapneu is meer dan snurken of vermoeid wakker worden. Herhaalde ademhalingsproblemen kunnen het zuurstofniveau, het zenuwstelsel en het hart- en vaatstelsel belasten. Dit onderzoek voegt daar een belangrijke nuance aan toe: mogelijk is niet alleen de gemiddelde ernst relevant, maar ook de instabiliteit van de ademhaling door de week heen.
Toekomstig onderzoek moet uitwijzen of sterke nachtelijke schommelingen daadwerkelijk bijdragen aan het ontstaan van hart- en vaatziekten en of metingen over meerdere nachten de diagnostiek en behandeling kunnen verbeteren.
Bronnen
Lechat B. et al. (2026). High night-to-night variability in obstructive sleep apnea severity is associated with prevalent cardiovascular disease. SLEEP, Volume 49, Issue 6.
https://academic.oup.com/sleep/advance-article/doi/10.1093/sleep/zsag084/8541706
https://doi.org/10.1093/sleep/zsag084
Wil je weten hoe het met jouw slaap gesteld is? Vul dan onze slaaptest in en ontdek waar voor jou de meeste winst te behalen is.