Tieners die te laat naar bed gaan, zijn van alle tijden. Maar nieuw onderzoek laat zien dat het probleem groter is geworden dan een individuele gewoonte of een kwestie van “even wat discipline”. Steeds meer jongeren slapen structureel te kort, en dat vraagt om een bredere blik.
Minder slaap dan gezond is
Een Research Letter in JAMA onderzocht trends in slaap bij Amerikaanse adolescenten tussen 2007 en 2023. De onderzoekers keken naar gegevens uit de Youth Risk Behavior Survey, een grote landelijke vragenlijst onder jongeren.
De kernboodschap is zorgelijk: voldoende slaap komt minder vaak voor, terwijl zeer korte slaap juist vaker wordt gerapporteerd. Volgens de samenvatting van UConn daalde het aandeel jongeren dat acht uur of meer slaapt van meer dan 30% in 2007 naar minder dan 25% in 2023. Ook meldt de samenvatting dat in de meest recente meting meer dan de helft van de tieners minder dan vijf uur slaap rapporteerde.
Dat zijn geen kleine verschuivingen. Het gaat om een patroon dat raakt aan school, mentale gezondheid, schermgebruik, sociale druk en de manier waarop dagen van jongeren zijn ingericht.
Slaaptekort is geen karakterfout
Bij jongeren wordt slaaptekort nog vaak gezien als een persoonlijke keuze: te lang op de telefoon, te veel series, te weinig motivatie om op tijd naar bed te gaan. Natuurlijk spelen gewoonten een rol. Maar dit onderzoek wijst juist op een maatschappelijker probleem.
Jongeren hebben te maken met vroege schooltijden, huiswerk, sport, bijbanen, sociale verwachtingen en een digitale omgeving die altijd doorgaat. Als slaap steeds verder naar de rand van de dag wordt gedrukt, is het niet genoeg om alleen tegen jongeren te zeggen dat ze “gewoon eerder moeten gaan slapen”.
Dat maakt de praktische boodschap belangrijk: slaap bij jongeren vraagt om steun vanuit het hele systeem. Thuis, op school en in beleid.
Waarom dit ertoe doet
Te weinig slaap bij jongeren hangt samen met slechtere emotieregulatie, meer mentale kwetsbaarheid, minder concentratie en meer moeite met leren. Ook lichamelijke gezondheid kan onder druk komen te staan, al blijft het belangrijk om dit soort verbanden voorzichtig te interpreteren: dit onderzoek laat trends en samenhangen zien, geen diagnose voor individuele jongeren.
Toch is de richting duidelijk genoeg om slaap serieuzer te nemen. Een vermoeide jongere is niet automatisch lui, ongeïnteresseerd of dwars. Soms is vermoeidheid precies wat het lijkt: een lichaam en brein die onvoldoende herstel krijgen.
Wat kunnen ouders, scholen en professionals hiermee?
De winst zit vaak niet in één perfecte slaapregel, maar in het weghalen van onnodige druk rond de avond en ochtend.
Praktische inzichten:
- Kijk niet alleen naar bedtijd, maar naar de hele avondbelasting: huiswerk, sport, schermtijd, sociale verplichtingen en stress.
- Maak slaap bespreekbaar zonder schuldtoon. Vraag wat slapen moeilijk maakt, niet alleen waarom iemand zo laat naar bed gaat.
- Houd rekening met biologische veranderingen in de puberteit: veel jongeren worden van nature later slaperig.
- Denk als school of organisatie na over roosters, toetsdruk en vroege starttijden.
- Stimuleer vaste routines, daglicht in de ochtend en een rustiger laatste uur van de dag.
- Zie aanhoudende slaapproblemen als signaal om verder te kijken, zeker bij somberheid, angst, overbelasting of sterke vermoeidheid overdag.
De belangrijkste les
Dit onderzoek laat vooral zien dat slaap bij jongeren geen bijzaak is. Het is een basisvoorwaarde voor ontwikkeling, leren, stemming en herstel. Wie jongeren wil helpen beter te functioneren, moet niet alleen kijken naar motivatie of prestaties, maar ook naar de ruimte die ze krijgen om te slapen.
Bronvermelding
Bommersbach TJ, Olfson M, Rhee TG. “Insufficient Sleep Among US Adolescents Across Behavioral Risk Groups.” JAMA, 2026.
https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2845759
UConn Today. “How Much Sleep Do Teens Get? Six-Seven Hours.”
https://today.uconn.edu/2026/03/how-much-sleep-do-teens-get-six-seven-hours/
Call to action
Wil je weten hoe het met jouw slaap gesteld is? Vul dan onze slaaptest in en ontdek waar voor jou de meeste winst te behalen is.