Grootschalige slaapgedragmetingen onder 20.623 Nederlanders laat duidelijk verschil zien tussen gefixeerde rugliggers en onrustige zoekers
Hoevelaken, 13 maart 2026 – Meer dan een op de drie Nederlanders slaapt met klachten. Uit een analyse van ruim 78.000 nachten, gemeten bij meer dan 20.000 Nederlanders, blijken twee typen probleemslapers op te vallen: de gefixeerde rugslaper en de onrustige zoeker. De cijfers worden gepubliceerd in aanloop naar de Dag van de Slaap op 13 maart. Vooral bij stellen leiden verschillen in houding, beweging en slaapklimaat geregeld tot spanningen in bed. Hidde Hulshof, slaapfysiotherapeut: “Te veel Nederlanders slapen slecht en daar kun je echt wel wat aan doen.”
De eerste groep is de gefixeerde rugslaper. Dit type ligt langdurig in dezelfde houding, vaak op de rug, en draait relatief weinig. In individuele metingen bleven sommige deelnemers vier tot zes uur aaneengesloten in rugligging. Rugklachten zijn dan ook de meest gemelde klacht: 52 procent van de mannen met klachten rapporteert rugpijn, bij vrouwen loopt dat op tot 58 procent. “Wie uren in dezelfde houding ligt, belast spieren en gewrichten eenzijdig,” zegt Hidde Hulshof slaapfysiotherapeut van het SlaapKennisCentrum. “Dat zie je terug in het hoge percentage rug- en nekklachten.”
De onrustige zoeker
Daartegenover staat de onrustige zoeker. Dit zijn slapers die geen dominante houding hebben en soms meer dan vijftig keer per nacht draaien. Zij wisselen voortdurend tussen zij-, rug- en buikligging en lijken continu op zoek naar drukverlichting. Dit profiel komt relatief vaak voor bij vrouwen, die ook vaker meerdere klachten tegelijk rapporteren. “Veel draaien is niet per definitie gezond,” aldus Hulshof. “Het kan een signaal zijn dat het lichaam geen stabiele, comfortabele positie vindt.”
Klimaat nog onderschat
De metingen tonen daarnaast dat het slaapklimaat regelmatig suboptimaal is. In verschillende gevallen lag de luchtvochtigheid boven de 65 tot zelfs 75 procent. Ook werden nachttemperaturen boven de 35 graden gemeten. Dat is relevant, omdat bijna de helft van de vrouwen met klachten temperatuur- of vochtproblemen ervaart. “Veel mensen onderschatten het effect van warmte en vocht onder de dekens,” zegt Hulshof. “Een hoge luchtvochtigheid of een te warm microklimaat rond het lichaam kan ervoor zorgen dat spieren minder goed ontspannen en mensen vaker wakker worden. Dat versterkt bestaande klachten.”
Vermijdbare klachten
Nederlanders liggen gemiddeld rond de acht uur per nacht in bed. Toch laat de analyse zien dat nachtlengte weinig zegt over kwaliteit. “Slaap wordt vaak gezien als een kwestie van genoeg uren maken, maar onze data tonen dat houding, beweging en klimaat minstens zo bepalend zijn voor hoe iemand zich ’s ochtends voelt,” zegt Hulshof. “Uit eerder onderzoek weten we dat slechts 13 procent van de Nederlanders de hele nacht doorslaapt. “Tegelijkertijd zien we dat ongeveer de helft van de slecht slapende Nederlanders hun klachten niet aanpakt. Dat betekent dat een groot deel van het land structureel met vermijdbare klachten blijft rondlopen.”
Met de uitbreiding naar ruim 20.000 deelnemers is dit een van de grootste praktijkanalyses van slaapgedrag in Nederland. De conclusie is helder: slaapklachten zijn geen randverschijnsel, maar raken structureel meer dan één op de drie Nederlanders.
SlaapKennisCentrum
Op de internationale dag van de Slaap presenteert Hidde Hulshof vanuit het SlaapKennisCentrum de nieuwste inzichten rondom het slaapgedrag van Nederlanders. Het doel hiervan is om mensen meer inzicht te geven in de fysieke gesteldheid in relatie tot de slaapsituatie. Dit vanuit eigen inzichten en (wetenschappelijk) onderzoek. Verder kan men op www.slaapkenniscentrum.nl ook een Slaapkwaliteitscore test invullen om zo in kaart te brengen hoe de huidige slaapsituatie is en hoe deze mogelijk kan worden verbeterd.
